مجتمع بندری شهید رجایی در استان هرمزگان و در ۲۳ کیلومتری غرب بندرعباس قرار دارد و به‌عنوان بزرگ‌ترین بندر کانتینری کشور، سهم اصلی در عملیات واردات و صادرات دریایی ایران را بر عهده دارد. بر اساس داده‌های به‌روزتر، وسعت منطقه ویژه و محدوده‌های توسعه‌ای این بندر در منابع مختلف متفاوت گزارش می‌شود؛ در برخی منابع حدود ۲۴۰۰ هکتار و در برخی دیگر کل مجموعه توسعه‌ای تا ۴۸۰۰ هکتار ذکر شده است.

این بندر یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های لجستیکی کشور است و به‌دلیل موقعیت ممتاز، ظرفیت کانتینری بالا، خطوط کشتیرانی متعدد و دسترسی مناسب به شبکه حمل‌ونقل داخلی، مرکز اصلی ترخیص کالاهای تجاری، صنعتی و کانتینری محسوب می‌شود.

در محدوده بندرعباس، دو گمرک اصلی فعال هستند:

• گمرک شهید رجایی؛ محور اصلی عملیات ترخیص کالاهای کانتینری و تجاری.
• گمرک شهید باهنر؛ فعال در بخشی از عملیات بندری، صادرات و واردات خاص.

با توجه به وسعت، زیرساخت، حجم عملیات و تنوع رویه‌ها، بخش عمده تشریفات ترخیص کالا در سطح منطقه از طریق گمرک شهید رجایی انجام می‌شود.

بر اساس داده‌های به‌روز و منابع قابل دسترس، بندر شهید رجایی دارای ۴۰ پست اسکله و حدود ۸۰ بندر مقصد/مبدا در شبکه‌های کشتیرانی است و با بیش از ۲۰ خط کشتیرانی بین‌المللی ارتباط دارد. ظرفیت کانتینری آن نیز در نتیجه توسعه‌های جدید، در سطح میلیون TEU در سال قرار دارد و امکان پذیرش کشتی‌های نسل جدید اقیانوس‌پیما را فراهم می‌کند.

مزیت‌های اصلی این بندر عبارت‌اند از:

• دسترسی به شبکه گسترده کشتیرانی بین‌المللی
• تجهیزات پیشرفته تخلیه و بارگیری
• انبارهای مسقف و محوطه‌های روباز
• پشتیبانی از عملیات کانتینری و فله‌ای
• ارتباط مؤثر با مسیرهای زمینی و توزیع داخلی

ترخیص کالا در این بندر از طریق سامانه‌های الکترونیکی گمرک جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شود. مهم‌ترین این سامانه‌ها عبارت‌اند از:

• EPL برای ثبت و پیگیری اظهارنامه گمرکی
• NTSW برای ثبت سفارش و اخذ مجوزهای تجاری
• سامانه‌های مرتبط با اخذ مجوزهای استاندارد، بهداشت و سایر مجوزهای قانونی

فرآیند اظهار، دریافت کوتاژ، تعیین مسیر سبز/زرد/قرمز، ارزیابی، اخذ مجوزها، پرداخت حقوق ورودی و صدور پروانه، در بستر الکترونیکی و با کنترل دقیق اسناد انجام می‌شود.

در این بندر، مجموعه‌ای از خدمات تخصصی گمرکی و لجستیکی برای واردات و صادرات ارائه می‌شود که شامل موارد زیر است:

• اخذ مجوزها و تأییدیه‌های لازم برای ورود یا خروج کالا
• خدمات تخلیه، بارگیری و جابه‌جایی کانتینر
• دسترسی به انبارهای مسقف و محوطه‌های روباز
• بازرسی و کنترل فیزیکی/ایکس‌ری کالاها
• پشتیبانی از حمل‌ونقل بین‌المللی و داخلی

هزینه‌های ترخیص، انبارداری و نگهداری کالا بر اساس نوع کالا، تعرفه‌های رسمی، مدت ماندگاری و شرایط فیزیکی محموله تعیین می‌شود.

کالاهای حساس، تاریخ‌دار یا نیازمند شرایط ویژه نگهداری، معمولاً هزینه و الزامات بیشتری دارند. در مقابل، کالاهای بادوام و غیر فاسدشدنی، عموماً با هزینه و حساسیت عملیاتی پایین‌تری مدیریت می‌شوند.

سایر هزینه‌ها مانند حقوق ورودی، مالیات، حمل، تخلیه، بارگیری و انبارداری نیز باید از ابتدا در برآورد مالی لحاظ شوند.

با وجود مزایای زیرساختی، ترخیص از گمرک شهید رجایی ممکن است با چالش‌هایی همراه باشد؛ از جمله:

• ترافیک و حجم بالای عملیات در برخی فصول
• اختلال‌های سیستمی یا توقف موقت سامانه‌ها و باسکول‌ها
• صف‌های طولانی در زمان اوج عملیات
• تغییرات بخشنامه‌ای و نیاز به رصد مستمر مقررات

به همین دلیل، مدیریت حرفه‌ای اسناد، مجوزها و زمان‌بندی عملیات نقش کلیدی در کاهش ریسک و هزینه دارد.

مدارک متداول برای ترخیص از گمرک شهید رجایی عبارت‌اند از:

• اظهارنامه گمرکی و اطلاعات کامل کالا
• کارت بازرگانی معتبر
• وکالت‌نامه رسمی یا معرفی‌نامه حقوقی در صورت اقدام توسط نماینده
• کارت حق‌العمل‌کاری، در صورت نیاز
• قبض انبار و بارنامه
• فاکتور تجاری و پیش‌فاکتور
• گواهی مبدأ
• مجوزهای تخصصی مانند بهداشت، استاندارد یا سایر مجوزها حسب نوع کالا

گمرک شهید باهنر نیز از گمرکات مهم بندرعباس است و در برخی عملیات بندری و تجاری نقش دارد؛ با این حال، از نظر گستره عملیات، حجم ترخیص و زیرساخت‌های کانتینری، گمرک شهید رجایی جایگاه محوری‌تری دارد و عمده ترخیص محموله‌های تجاری کشور از این گمرک انجام می‌شود.

واحد بازرگانی رهامکو با اتکا به تجربه میدانی، دانش فنی و اشراف بر مقررات گمرکی، خدمات زیر را در ترخیص کالا از گمرک شهید رجایی ارائه می‌کند:

• انجام کامل فرآیند ترخیص با رعایت الزامات قانونی و حقوقی
• مشاوره تخصصی برای کاهش هزینه و زمان ترخیص
• پیگیری مجوزهای لازم و تطبیق اسناد
• کنترل ریسک‌های اسنادی و عملیاتی
• اطلاع‌رسانی مرحله‌به‌مرحله به کارفرما
• ترخیص انواع کالا از جمله تجهیزات پزشکی، ماشین‌آلات، خودرو و قطعات، مواد شیمیایی و کالاهای مصرفی

ترخیص کالا از گمرک شهید رجایی بندرعباس، به دلیل اهمیت استراتژیک، حجم بالای عملیات و حساسیت‌های حقوقی، نیازمند مدیریت حرفه‌ای و دقیق است. رهامکو با رویکردی اجرایی و ساختاریافته، آماده همراهی شرکت‌ها، بازرگانان و مدیران اجرایی در تمامی مراحل ترخیص، از ثبت اسناد تا خروج نهایی کالا است.